كاملاً توضيح داد. ناپديد شدن تدريجي جذام عجيب بود، ولي نه به‌اندازه‌ٴ شيوع ناگهاني و عظيم آن در سراسر اروپا. اين امر اسرارآميزتر است‌. چون جذام‌، با اين‌كه واگيردار است‌، داراي واگيري سريع نيست (مقدمه‌، 2، 900) و به‌علاوه ارتباط با برخي كشورها، مثلاً ايسلند، در آن زمان نسبتاً ناچيز بود.1
جدا كردن جذامي از جامعه‌اش‌، كه كار بسيار سنگيني بود، بدون يك روش مشخص ميسر نبود. به دلايلي‌، و احتمالاً به‌علت تعليمات كتاب مقدس‌، دربسياري موارد اين‌كار به‌دست‌ كشيشان صورت گرفت و تا قرن‌ها در حوزه‌ٴ قضايي كليسا باقي ماند.2 تصميم به‌وسيله‌ٴ ((مقام‌)) كليسا يا اسقف گرفته مي‌شد؛ ولي در برخي شهرها اين اختيار در دست مقامات شهر، يعني افراد غير كليسايي بود. داوران معمولاً عبارت بودند از سرپرست كليسا يا نمايندگانش‌، كارشناس‌ جذام‌، دلاكان (سلماني‌ها) و بعدها جراحان يا پزشكان‌؛ مداخله‌ٴ متخصصان پزشكي در اين امر پيش از سده‌ٴ چهاردهم بايد بسيار استثنايي بوده باشد. يك عقيده‌ٴ ازپيش پذيرفته شده وجود داشت ــ كه تدريجاً سست شد، ولي در بسياري جاها برافتادني نبود ــ كه تشخيص جذام به‌ جاي اين‌كه يك كار پزشكي باشد، شغلي روحاني است‌. تاريخ كامل جذام و معالجه‌ٴ آن يا بهتر بگوييم خلاصي از شرّ مبتلايان به آن را در اينجا نمي‌توان تلخيص كرد، زيرا مقررات از جايي به‌ جايي و از زماني تا زماني ديگر فرق مي‌كرد و افراد مختلف مي‌توانستند آن را به صورت‌هاي‌ متفاوتي اجرا كنند، زيرا منش آنان از قديسي تا آدم‌كشي و از فرهيختگي تا درنده‌خويي تفاوت داشت‌.
جريان رسيدگي به جذام از طريق تعدادي اسناد بايگاني‌ها به‌خوبي شناخته شده است‌.3 اكثريت عظيم اين اسناد مربوط به بعد از سده‌ٴ چهاردهم است‌؛ اين نگراني وجود دارد كه‌ پيگيري‌هاي اوليه (بهتر است بگوييم مقدم بر سده‌ٴ پانزدهم‌) كم‌تر جنبه‌ٴ رسمي و فني داشته و داوري تاحدي به‌دلخواه بوده است‌.